slug: "kontynenty"
translates: "continents"
lang: pl
title: "Kontynenty Są Dwa"
pageCreated: "2021-02-17"
pageTranslated: "2025-01-03"
pageUpdated: "2025-01-03"
extends en.pug
block header
h1 K<i>ontynenty</i> S<i>ą</i> D<i>wa</i>
block content
p
strong.bigtext P
i rzez dziesiątki lat
| ,
| rodzaj ludzki wdawał się w nie­poważne spory o to, ile
| tak właściwie jest kon­tynen­tów. Siedem? Sześć,
| jeśli liczyć Amerykę jako jeden kontynent? Osiem, skoro
| Europa jest osobnym kontynentem, to Indie tym bardziej
| powinny być? Pięć, bo oba te subkontynenty to tak naprawdę
| części składowe Eurazji?
em Cztery
| , ponieważ istnieje
| tylko jedna wielka “Afroeurazja”?
p Dość. Są dwa:
img#oecumene-map(src="/continents/oecumene.png", alt="Mapa Europy, Azji, Afryki i Australii.")
p
strong.bigtext.ecumene Œ
i cumene
| (E
i kumena
| )
| obejmuje cały obszar tradycyjnie uznawany za “Stary Świat”,
| a także Australię wraz z porozrzucanymi po Pacyfiku wyspami
| i archipelagami. Rozciąga się od lodowców Islandii i
| piaszczystych wydm Sahary aż do lasów tropikalnych Borneo i
| upalnych pustkowi Australii. Ekumena jest domem dla ponad
| 6.6 miliardów ludzi, zdecydowanej większości populacji
| świata.
ul
li
strong.ecumene Największe miasta
ul
li Tokio
li Dżakarta
li Delhi
li Manila
li Seul
li Mumbaj
li
strong.ecumene Wybitne szczyty
ul
li Mount Everest
// Yes, that's how it's usually called in Poland, with the word 'Mount'
li Kilimandżaro
li Puncak Jaya
li Góra Elbrus
li Mont Blanc
// Same goes here, people like to call it with this fancy 'on' sound, it's like Polish letter 'ą'
li Góra Damavand
li
strong.ecumene Najdłuższe rzeki
ul
li Nil
li Jangcy
li Jenisej
li Rzeka Żółta
li Ob
li Kongo
img#cemanahuac-map(src="/continents/cemanahuac.png", alt="Mapa obu Ameryki i Antarktyki.")
p
strong.bigtext.cemanahuac C
i ēmānāhuac
| to obie Ameryki oraz Antarktyka, rozciąga się od fiordów
| Alaski, bagna rzeki Mississippi, przez zielone płuca świata
| Amazonii aż do lodowej pustyni Antarktydy. Obszar
| zamieszkuje 960 milionów ludzi, choć praktycznie nikt nie
| mieszka w jej najbardziej południowym regionie czyli
| Antarktyce.
//
Polish translator note: almost no one knows what Cēmānāhuac means,
we don’t learn or hear about it at all, except in some university
faculties. Even in 2012 when the fad of the end of the world supposedly
predicted by Mayans was a popular meme, no one ever mentioned the mysterious
word of Cemanahuac. If so, I would have noticed it, I'm a geography nerd.
The Œcumene (written as Ekumena in Polish) on the other hand is sometimes
mentioned on Geography, History, Polish or even Religious Education classes
during high school. In the media, the term ‘Ecumenical Prayer’ occasionally appears,
especially in the news related to the Pope or other religious leaders,
so even the people that left the school a long time ago might have some
basic understanding of the word, if they think long enough.
The terms ‘Old’ and ‘New World’ are also widely used, as the topic of
colonization of America is a common knowledge, although usually with very few details.
I think it’s a good idea to add a brief explanation of what the term means and where it comes from.
I personally didn’t know that Aztecs had a word like this before I read your article.
That’s actually the reason why I thought that this text is worth translating!
I didn't add anything by myself though, I might translate some bit if you want.
ul
li
strong.cemanahuac Największe miasta
ul
li Nowy Jork
li São Paulo
li Miasto Meksyk
li Los Angeles
li Buenos Aires
li Rio de Janeiro
li
strong.cemanahuac Wybitne szczyty
ul
li Denali
li Aconcagua
li Cristóbal Colón (szczyt)
li Mount Logan
li Pico de Orizaba
li Masyw Vinsona
li
strong.cemanahuac Najdłuższe rzeki
ul
li Amazonka
li Mississippi
li La Plata
li Mackenzie
li Tocantins
li Jukon
p
strong.bigtext N
i ieścisłości
| pojawiają się przy wyznaczaniu dokładnych granic obu
| kontynentów biorąc pod uwagę wyspy oddalone od głównych
| masywów lądowych, takie jak odległe wyspy na Atlantyku i
| Pacyfiku. Tu postaram się jak najlepiej przydzielić je do
| jednego bądź drugiego kontynentu.
p
strong.ecumene Islandia
| , mimo że leży na
| styku dwóch płyt kontynentalnych, zdecydowanie należy do
| Ekumeny, będąc od dawien dawna zaludniona przez osadników
| przybywających ze wschodu czyli przez ludy nordyckie, a nie
| przez Inuitów, którzy mogli by przybyć z zachodu od strony
| Grenlandii. Ta sama zasada dotyczy słabo zaludnionych wysp
strong.ecumene Svalbard
| i
strong.ecumene Jan Mayen
| , kontrolowanych
| przez Norwegię.
p
strong.ecumene Azory
| mają silne więzy
| kulturowe z Portugalią, i pomimo tego że wyspy Flores i
| Corvo leżą już na płycie północnoamerykańskiej, razem z
| pozostałymi wyspami archipelagu są zaliczane do Ekumeny.
p
strong.cemanahuac Wyspy Kerguelena
| leżą w
| strefie konwergencji antarktycznej oraz są pozostałością po
| podwodnym mikrokontynencie przylegającym do Antarktyki, więc
| śmiało można je przydzielić do Cēmānāhuac. Ta sama zasada
| dotyczy
strong.cemanahuac Wysp Heard i McDonalda.
p
| Niemal wszystkie wyspy leżące na Oceanie Spokojnym razem z
| Australią są bardzo często zaliczane do zbiorczego
| kontynentu nazywanego “Oceanią”, przez co można je prawie
| wszystkie zaliczyć do Ekumeny, nawet kontrolowane przez
| kraje Ameryki
strong.ecumene Hawaje
| i
strong.ecumene Wyspę Wielkanocną
| .
strong.cemanahuac Wyspa Clipperton
| oraz
strong.cemanahuac Wyspy Żółwie (Galapagos)
| są zaliczane do Cēmānāhuac gdyż leżą dużo bliżej aniżeli do
| Ekumeny, oraz były jako pierwsze zaludnione przez przybyszy
| z Cēmānāhuac ze wschodu, a nie przez Polinezyjczyków z
| Pacyfiku od strony zachodu.
p
| Na koniec została nam trudna do wyznaczenia granica między
| Wyspami Aleuckimi oraz na Cieśninie Beringa, jest tak ze
| względu na silne więzy kulturowe między wschodnimi rubieżami
| Rosji i zachodnimi krańcami Alaski, a także przez brak
| oczywistej fizycznej bariery, gdzie płyta
| północnoamerykańska sięga daleko w głąb Rosji
| kontynentalnej. Najlepiej jest więc posłużyć się podziałem
| politycznym; rosyjska
strong.ecumene Duża Diodema (Wyspa Ratmanowa)
| i
strong.ecumene Wyspy Komandorskie
| są w
| Ekumenie, a amerykańska
strong.cemanahuac Mała Diodema
| ,
strong.cemanahuac Wyspa Świętego Wawrzyńca
| oraz wyspa
strong.cemanahuac Attu
| są już
| częścią Cēmānāhuac.